1. Esnaf ve Sanatkâr Kimdir?
İster gezici ister sabit bir mekânda olsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenen meslek kollarından birine dahil olan kişidir. Ekonomik faaliyetini sermayesiyle birlikte kendi bedenî çalışmasına dayandıran, kazancı "tacir" veya "sanayici" niteliği kazandırmayacak miktarda olan; basit usulde vergilendirilenler, işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ve vergiden muaf meslek sahipleri bu kapsamdadır.
2. Sicil ve Oda Kayıt Zorunluluğu
Esnaf ve sanatkârlar, faaliyete başladıkları tarihten itibaren en geç 30 gün içinde sicile tescil yaptırmak ve bu durumu Gazete’de ilan ettirmekle yükümlüdürler.
Denetim: Sicile kayıt yaptırmadığı tespit edilenler, birlik tarafından ilgili ruhsat makamlarına bildirilir. Kayıt tamamlanana kadar bu kişilerin faaliyetleri durdurulur.
Belge Şartı: Kayıt sırasında vergi mükellefiyet belgesi istenir. Ayrıca 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamındaki il ve mesleklerde faaliyet gösterenlerden Ustalık Belgesi ibrazı zorunludur.
3. Oda Kaydı ve Elektronik İşlemler
Sicile kaydı yapılan esnafın bilgileri, Bakanlık e-Esnaf ve Sanatkâr Veri Tabanı üzerinden otomatik olarak ilgili odaya iletilir.
Hangi Odaya Kayıt Olunur? Öncelikle meslekle ilgili ihtisas odasına; ihtisas odası yoksa karma odaya kayıt yapılır. İş yeri seyyar olanlar, ikametgahlarının bulunduğu yerdeki odaya kaydedilir.
Üyelik Kabulü: Oda yönetim kurulu, üyelik kararını ilk toplantıda alır. Üyeye bir sicil numarası ve üye kimlik kartı verilir.
Birden Fazla Faaliyet: Aynı iş yerinde birden fazla işle uğraşanlar "esas faaliyeti" ile ilgili odaya kayıt olur. Ancak dilerlerse diğer faaliyetleri için de ek kayıt yaptırabilirler.
4. Üyelik Şartları
Esnaf ve sanatkârlar odasına üye olabilmek için aşağıdaki şartlar aranır:
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak (veya Türkiye'de sanat ve ticaret yapma izni almış yabancı ülke uyruklu olmak).
Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
Vergi mükellefi olmak veya vergiden muafiyet belgesine sahip olmak.
TOBB bünyesindeki odalara (Ticaret ve Sanayi Odaları) kayıtlı olmamak. (İki farklı oda türüne aynı anda kayıt yapılamaz).
5. Üyelerin Hak ve Yükümlülükleri
Aidat Ödemeleri: Kayıt ücreti kayıt anında; yıllık aidat ise Nisan ve Ekim aylarında iki eşit taksitte ödenir.
Yaptırımlar: Aidatını ödemeyen üyelere, ödeme yapılana kadar oda tarafından sunulan hizmetler ve onaylanacak belgeler verilmez.
İcra Yolu: Süresinde ödenmeyen aidatlar için yönetim kurulunun aldığı kararlar "ilam" (mahkeme kararı) hükmündedir ve icra yoluyla tahsil edilir. Gecikme zammı, ana paranın bir katını geçemez.
6. Üyeliğin Sona Ermesi
Aşağıdaki durumlarda yönetim kurulu kararıyla üyelik kaydı silinir ve durum 10 gün içinde üyeye bildirilir:
Çalışma bölgesi dışına daimi olarak çıkanlar.
Üyelik şartlarından herhangi birini kaybedenler.
Meslekten sürekli olarak men edilenler.
Vergi mükellefiyetini sildiren ve 6 ay içinde tekrar tesis ettirmeyenler.
Önemli Not: Oda üyeliği kesintiye uğrayanların, odanın yetkili organlarındaki (yönetim, denetim kurulu vb.) görevleri kendiliğinden sona erer. Üyelik sonradan tekrar kazanılsa dahi eski görevlere dönülemez.